Bài viết này nằm trong kế hoạch hỗ trợ nhà đầu tư của Giá trị Cổ phiếu. Theo đó, mục đính của bài viết này là hướng dẫn cho nhà đầu tư mới bắt đầu và nhà đầu tư lâu năm, cách phân tích khả năng sinh lời của một doanh nghiệp. Hãy cùng Giá trị Cổ phiếu tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây!
1. Khả năng sinh lời là gì?
Khả năng sinh lời là phần lợi nhuận được tạo ra từ doanh thu thuần trừ đi tất cả các chi phí. Theo đó, lợi nhuận là thước đo quan trọng được hầu hết các nhà đầu tư quan tâm khi đầu tư vào doanh nhiệp. Để xác định khả năng sinh lời của doanh nghiệp nhà đầu tư thường quan tâm đến các chỉ số như: Tỷ số biên lợi nhuận hoạt động, tỷ số biên lợi nhuận ròng, tỷ số lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu,..v.v. Các tỷ số này càng cao thì cho thấy công ty hoạt động rất hiệu quả./.
Trong bức thư gửi các cổ đông của Berkshire Hathaway năm 1992, tỷ phú Warren Buffett viết: "Doanh nghiệp tốt nhất để sở hữu là một doanh nghiệp mà qua một thời gian dài có thể sử dụng một lượng lớn nguồn vốn gia tăng với tỷ lệ lợi nhuận rất cao. Ngược lại, doanh nghiệp không nên sở hữu là doanh nghiệp liên tục sử dụng một lượng vốn ngày càng lớn nhưng đạt được tỷ lệ lợi nhuận rất thấp."./.
2. Tại sao phải phân tích khả năng sinh lời?
Tại vì khả năng sinh lời là thước đo quan trọng trong phân tích doanh nhiệp để biết được hiệu quả hoạt động và đưa ra quyết định đầu tư sáng suốt hơn. Sau đây là một số lợi ích khi phân tích khả năng sinh lời của doanh nghiệp.
- Phân tích khả năng sinh lời giúp bạn hiểu được xu hướng lợi nhuận của doanh nghiệp đang đi theo hướng nào;
- Bạn biết được ban quản lý doanh nghiệp có đang kiểm soát tốt các chi phí không bằng cách phân tích khả năng sinh lời của doanh nghiệp;
- Khi phân tích khả năng sinh lời của doanh nghiệp với các doanh nghiệp hoạt động cùng ngành bạn có thể tìm ra được ứng cử viên sáng giá nhất;
- Phân tích khả năng sinh lời để biết được hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp có cao không;
- Phân tích khả năng sinh lời để đưa ra quyết định đầu tư thông minh hơn, có lợi hơn./.
3. Hướng dẫn cách phân tích khả năng sinh lời của doanh nhiệp
Trước khi đầu tư vào doanh nghiệp chúng ta thường đánh giá khả năng sinh lời, để xác định xem hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp có hiệu quả không. Vậy phân tích khả năng sinh lời dựa trên những điểm nào? Theo Giá trị Cổ phiếu thì khi phân tích khả năng sinh lời chúng ta nên đặt trọng tâm vào hai điểm sau đây: Đầu tiên là phân tích khả năng sinh lời trên tổng doanh thu. Thứ hai là phân tích khả năng sinh lời trên vốn. Được rồi chúng ta cùng tìm hiểu các tiêu chí đánh giá của từng loại.
3.1. Khả năng sinh lời trên tổng doanh thu
Đầu tiên, Giá trị Cổ phiếu sẽ chia sẻ với bạn về các chỉ số đánh giá khả năng sinh lời trên tổng doanh thu được hầu hết các nhà đầu tư quan tâm. Vậy nó bao gồm những chỉ số gì? Theo Giá trị Cổ phiếu thì có 2 chỉ số đánh giá khả năng sinh lời trên tổng doanh thu, gồm: Biên lợi nhuận hoạt động và biên lợi nhuận ròng (ROS). Các tỷ số này bạn có thể tự tính toán hoặc xem trên bảng cổ phiếu trên một trang của Dịch vụ Khảo sát Giá trị Cổ phiếu.
Biên lợi nhuận hoạt động
Biên lợi nhuận hoạt động là tỷ số phản ánh lợi thế cạnh tranh của công ty so với các công ty cùng ngành. Tỷ số biên lợi nhuận hoạt động cũng phản ánh rủi ro liên quan đến sự biến động giá sản phẩm, biến động giá nguyên liệu thô, biến động chi phí lao động, v.v.. Công ty có biên lợi nhuận hoạt động lớn thường được quản lý hiệu quả hơn và sẽ ít bị tổn thương hơn công ty cùng ngành có biên lợi nhuận hoạt động nhỏ.
Tỷ số biên lợi nhuận hoạt động được tính bằng cách chia lợi nhuận hoạt động cho tổng doanh thu, được biểu thị bằng tỷ lệ phần trăm. Trong đó, lợi nhuận hoạt động được tính bằng doanh thu thuần trừ đi giá vốn hàng bán, chi phí bán hàng, và chi phí quản lý doanh nghiệp./.
Biên lợi nhuận ròng (ROS)
Biên lợi nhuận ròng là tỷ số cho biết bao nhiêu trong mỗi đồng doanh thu của công ty được chuyển thành lợi nhuận ròng. Tỷ số này phản ánh khả năng của công ty trong việc đem lại lợi nhuận từ việc bán hàng và kiểm soát tất cả các chi phí. Tỷ số này cũng giúp nhà đầu tư so sánh khả năng sinh lời của các công ty cùng ngành. Tỷ số biên lợi nhuận ròng được tính bằng cách chia lợi nhuận ròng cho tổng doanh thu, được biểu thị bằng tỷ lệ phần trăm.
| STT / giatricophieu.vn | Công ty A | Công ty B |
| Tổng doanh thu (tỷ VNĐ) | 1,000 | 1,000 |
| Lợi nhuận ròng (tỷ VNĐ) | 50 | 150 |
| %Biên lợi nhuận ròng (ROS) | 5.0% | 15.0% |
Trên đây là ví dụ minh họa về biên lợi nhuận ròng của hai công ty cùng ngành: Công ty B có tỷ số biên lợi nhuận ròng lớn hơn công ty A cho thấy công ty B có mức chi phí hoạt động thấp hơn. Vì vậy, công ty B sẽ có khả năng trụ vững hơn trên thị trường trong những thời điểm khó khăn.
Tóm lại, tỷ số biên lợi nhuận ròng là một công cụ để phân tích, đánh giá và so sánh tình hình kinh doanh của các công ty cùng ngành. Hơn thế nữa, hầu hết các khoản đầu tư dài hạn đem lại lợi nhuận cao đến từ những công ty có tỷ số biên lợi nhuận ròng cao nhất trong ngành. Tuy nhiên, khi tình hình kinh doanh được cải thiện, những công ty có tỷ số biên lợi nhuận ròng thấp nhất lại chính là những công ty gia tăng phần trăm thu nhập cao nhất./.
3.2. Khả năng sinh lời trên vốn
Tiếp theo, Giá trị Cổ phiếu sẽ chia sẻ với bạn về các tỷ số quan trọng trong phân tích khả năng sinh lời của doanh nghiệp - để tìm ra các ứng cử viên tiềm năng nhất. Vậy đánh giá khả sinh lời trên vốn dựa vào những tiêu chí gì? Theo Giá trị Cổ phiếu thì có 3 chỉ số đánh giá khả năng sinh lời trên vốn, gồm: Tỷ số lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROAE), tỷ số lợi nhuận trên tổng vốn (ROAA), và tỷ số lợi nhuận trên vốn đầu tư (ROIC)./.
Tỷ số lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROAE)
Lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu là tỷ số phản ánh khả năng sinh lời của công ty trên tài sản của cổ đông. Do đó, lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu giúp nhà đầu tư so sánh và đánh giá kết quả hoạt động của một công ty với các đối thủ cạnh tranh cùng ngành. Thêm vào đó, những công ty phát triển tốt thường đạt được mức lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu bình quân lớn hơn hoặc bằng 15% trong khi vay nợ ít hoặc không vay nợ.
Tỷ số lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROAE) được tính bằng cách chia lợi nhuận ròng cho vốn chủ sở hữu bình quân (đã bao gồm lợi ích cổ đông không kiểm soát), được biểu thị bằng tỷ lệ phần trăm./.
Hãy theo dõi tình huống sau: Công ty A có vốn chủ sở hữu bình quân là 300 tỷ vnđ với tỷ số lợi nhuận ròng trên vốn chủ sở hữu bình quân là 15% một năm; và công ty B có 1,000 tỷ vnđ mà chỉ kiếm được 5% lợi nhuận. Nhìn chung, lượng vốn của công ty A nhỏ hơn rất nhiều so với công ty B, nhưng công ty A có kết quả hoạt động tốt hơn./.
Tỷ số lợi nhuận trên tổng vốn (ROAA)
Lợi nhuận trên tổng vốn (tổng nguồn vốn bằng tổng tài sản) là tỷ số phản ánh khả năng sinh lời của công ty trên tổng nguồn vốn của nó. Tỷ số này cũng giúp nhà đầu tư so sánh và đánh giá khả năng sinh lời của các công ty cùng ngành.
Tỷ số lợi nhuận trên tổng vốn (ROAA) được tính bằng cách chia lợi nhuận ròng cho tổng nguồn vốn bình quân, được biểu thị bằng tỷ lệ phần trăm. Lưu ý: Các tỷ số lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROAE) và tỷ số lợi nhuận trên tổng vốn (ROAA) bạn có thể tự tính toán hoặc xem trên bảng cổ phiếu trên một trang của Dịch vụ Khảo sát Giá trị Cổ phiếu.
Tỷ số lợi nhuận trên vốn đầu tư (ROIC)
Lợi nhuận trên vốn đầu tư (ROIC) là tỷ số thể hiện hiệu quả sinh lời trên số vốn công ty sử dụng cho hoạt động kinh doanh. Thông thường tỷ suất lợi nhuận trên vốn đầu tư được xác định là dòng tiền tự do chia cho vốn đã đầu tư. Trong đó, vốn đã đầu tư là tài sản phục vụ hoạt động kinh doanh hàng ngày của công ty, bằng tổng tài sản trừ đi các khoản như: Tiền và tương đương tiền, đầu tư tài chính ngắn hạn và các khoản nợ phải trả không kèm theo lãi suất./.
Bên cạnh đó, tỷ số lợi nhuận trên vốn đầu tư cho biết công ty đã kiếm lợi được gì từ các ngành nghề kinh doanh của mình và ban quản trị đã sử dụng vốn đầu tư hiệu quả như thế nào với tỷ suất lợi nhuận đó. Nhìn chung, một công ty hoạt động hiệu quả nếu có tỷ số lợi nhuận trên vốn đầu tư ít nhất là 10%./.
Tuy nhiên, tỷ số lợi nhuận trên vốn đầu tư không phải là công cụ hoàn hảo để đánh giá chính xác những công ty đòi hỏi nguồn vốn đầu tư lớn như những công ty sản xuất thép. Xem "Dòng tiền tự do"./.
Kết luận
Trên đây là chia sẻ của Giá trị Cổ phiếu về cách phân tích khả năng sinh lời của doanh nhiệp mà bạn cần biết. Giá trị Cổ phiếu hy vọng bài viết này giúp ích cho bạn. Nếu bạn cần bất kỳ sự giúp đỡ hay hỗ trợ gì, xin vui lòng liên hệ với cán bộ Giá trị Cổ phiếu để nhận được sự hỗ trợ nhanh nhất.
Giá trị Cổ phiếu rất mong có thể đồng hành cùng bạn để cung cấp những thông tin và hỗ trợ bạn trong quá trình đầu tư của mình. Trân trọng cảm ơn và kính chúc bạn sức khỏe, thành công!
Nguồn: Giá trị Cổ phiếu